حیات برزخی در صحاح و دیگر منابع اهل سنت (قسمت دوم)

در قسمت پیشین ، اصالت دار بودن اعتقاد به شنوا ئی اهل قبور در منابع حدیثی شیعه و سنی را با بیان روایتی از دو کتاب صحیح مسلم و صحیح بخاری توضیح دادیم . اکنون به روایت دوم توجه فرمائید :
هنگامی که پیامبر اکرم از قبر ( ام محجن ) عبور می کردند ، بر او نماز خواندند و پس از نماز از صاحب قبر سوال فرمودند :
چه عملی را با فضیلت تر یافتی ؟
اطرافیان از حضرت پرسیدند : ای رسول خدا آیا او می شنود ؟
رسولخدا صلی الله علیه و آله وسلم فرمودند : ( ما انتم بأسمع منها ) . شما از او شنوا تر نیستید.
(اهوال القبور باب ثامن )
جالب توجه است که روایت فوق ، دو مطلب را بیان می کند .
الف - جواز برپائی نماز بر اهل قبور را
ب - شنوا بودن
2 - 2 : اموات از زائرین خود اطلاع داشته و جواب سلام آنان را می دهند.
1 – ابن عباس از حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله روایت کرده است
( ما من احد یمر علی قبر أخیه المومن کان یعرفه فی الدنیا یسلم علیه الا عرفه و رد علیه السلام . )
الحاوی للفتاوی 2/302
الفتاوی الحدیثیه ص6
اتحاف الساده المتقین 10/365
احدی نیست که از کنار قبر برادر مومنش که او را در دنیا می شناخته عبور کند ، و به او سلام دهد ، مگر اینکه صاحب قبر او را بشناسد و جواب سلامش را بدهد.
2 – به اسناد صحیح از ابو هریره نقل شده است که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در مراجعت از احد ، بر مزار مصعب بن عمیر ایستادند و فرمودند :
( اشهد أنکم أحیاء عند الله فزوروهم و سلموا علیهم فوالذی نفسی بیده لا یسلم علیهم أحد الا ردوا علیه إلی یوم القیامه)
کنزالعمال : رقم 29894 ، مجمع الزوائد 3/60 ، حلیه الاولیاء 1/108 ، اتحاف الساده المتقین 4/423 و 10/87
شهادت می دهم که شما در نزد خداوند زنده اید ، پس آنان را زیارت کنید و به آنان سلام دهید ، پس قسم به آنکه جانم در دست اوست ، تا روز قیامت کسی به آنان سلام نمی کند ، مگر اینکه آنان جواب او را می گویند .
3 – همچنین از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم نقل شده است :
( ما من عبد یمر علی قبر مسلم یعرفه فی الدنیا فیسلم علیه الا عرفه و رد علیه السلام ).
ابن عساکر 3/289 و 10/249.
هیچ بنده ای نیست که بر قبر مسلمانی عبور کند و او را بشناسد و بر او سلام کند ، مگر اینکه صاحب قبر اورا می شناسد و جواب سلام او را می دهد .
4 – عایشه از رسولخدا صلی الله علیه و آله و سلم نقل می کند :
( ما من رجل یزور قبر أخیه و یجلس عنده الا إستأنس و رد علیه حتی یقوم) بیهقی در الشعب و ابن ابی الدنیا در (الموتی) همین حدیث را از ابو هریره نقل کرده اند.
کسی نیست که به زیارت مزار برادر مومنش برود و نزد او بنشیند ، مگر اینکه با او انس می گیرد و جواب او را می دهد تا زمانی که باز گردد.
لازم به ذکر است که پاسخ دادن اموات به سلام زائرشان دائر مدار شنیدن آن زوار نیست اما آنچه که مسلم است اهل قبور جواب سلام را می دهند و سلام کننده را هم می شناسند .
5 – در باب ثامن ، فصل دوم کتاب اهوال القبور ، سه روایت در باره احاطه ی اموات به زائرینشان در روز جمعه و روزهای قبل و بعدش ، آورده شده است .
6 – در همین فصل از کتاب اهوال القبور صفحه 84 و 85، شش روایت در باره احاطه ی اموات و ارتباط آنان با زندگان در عالم خواب ، ذکر شده است .
2 - 3 : اطلاع اموات از احوال باز ماندگانشان :
1 – پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم می فرمایند :
( ان أعمالکم تعرض علی أقاربکم و عشائرکم فان کان خیرا استبشروا و إن کان غیر ذلک قالوا : اللهم لا تمتهم حتی تهدیهم کما هدیتنا .)
مسند احمد حنبل 3/165 ، طبرانی در الکبیر 4/154 ، کشف الخفاء 2/499.
همانا اعمالتان بر نزدیکان و خویشانتان عرضه می شود ، پس اگر خیر باشد شادمان می شوند و اگر غیر آن باشد دعا می کنند : خداوندا آنان را نمیران تا همانطور که ما را هدایت کردی هدایتشان فرمایی.
روایت دیگری نیز با همین مضمون نقل شده است.
همان مدرک و جمع الجوامع 6232 و 6233.
2 – مالک بن انس از نعمان بن بشیر نقل می کند که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند :
(فالله الله فی اخوانکم من اهل القبور ، فان اعمالکم تعرض علیهم).
کنز العمال 42741 ، ابن ابی الدنیا هم این روایت را در کتاب الموتی ذکر کرده است .
شما را توصیه می کنم به برادران در خاک رفته تان ، بدانید که اعمالتان به آنان عرضه می شود.
در اهوال القبور چهارده روایت دیگر نیز مشابه همین مضمون آمده است . شایان توجه و مایه تنبه است که بسیاری از این روایاتی که از صحابه نقل شده ، نشانگر آنست که در آن زمان موضوع عرضه ی اعمال به برادران و اهل قبور ، از مسلمات اعتقادات مشهور صحابه به شمار می رفته است.
در این باره به صفحات 88، 89و 90الی 93 کتاب اهوال القبور مراجعه فرمائید .
2-4 : عرضه ی اعمال امت به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم
در بخش 2-3 دانسته شد که عرضه ی اعمال بر اموات و احاطه بر احوال زندگان ، از باورهای مهم صحابه به شمار می رفته است ، با در نظر گرفتن مطلب فوق ، و به نحو اولی کسی نمی تواند انکار کند که روح مقدس رسول اکرم از احوال زائرین خویش غافل است اگر چه ما نتوانیم نحوه این آگاهی را درک کنیم .
بزار در مسندش از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم روایت می کند :
(ان للله ملائکه سیاحین یبلغون من أمتی السلام .)
مسند احمد حنبل 1/452 ، 2/ 252 ، نسائی ، ابن حبان و طبرانی ، ابوالشیخ در العظمه ، ابوالنعیم در حلیه ، حاکم در مستدرک ، بیهقی در شعب از ابن مسعود نقل نموده است .
برای خداوند ملائکه ای در رفت و آمد هستند که سلام امت مرا به من می رسانند.
ملاحظه می شود که در این روایت یکی از روشهای آگاهی پیامبر از احوال امت بیان شده است .
نیز از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم منقول است :
(حیاتی خیر لکم تحدثون و یحدث لکم و وفاتی خیر لکم تعرض علی أعمالکم ، فما رأیت من حمدت الله علیه ، و ما رأیت من شر استغفرت الله لکم .)
کشف الخفاء 1/442
مجمع الزوائد 9/24
کنزالعمال رقم 31903 ، 31904 ، 35470
المطالب العالیه رقم 3853
زندگانیم برای شما خیر است ، چرا که من با شما سخن می گویم و شما با من سخن می گویید ، و وفاتم نیز خیر است بر شما ، چرا که اعمالتان بر من عرضه می شود ، هر عمل خیری که مشاهده کنم ، خدا را سپاس می گویم و هر آن چه از بد اعمالتان ببینم برایتان طلب مغفرت خواهم کرد.
بنا بر این روشن می گردد که سایر احوال امت نیز اعم از خیر و شر به پیامبر عرضه می شود . این هم ترجمان آیاتی از قرآن است که پیامبر را شاهد بر امت معرفی کرده است .
مجمع الزوائد نیز رجال این حدیث را صحیح خوانده است .

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  • تگ های مجاز : <a> <br><em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
1 + 1 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .